قرهباغ در بازي ميان ارامنه و تركها
قرباني شده است
سفر رييسجمهور تركيه به ارمنستان بازتابهاي مختلفي در مطبوعات باکو داشته است. اغلب مطبوعات باكو سفر رييسجمهور تركيه به ارمنستان و تحكيم روابط ميان ارامنه و تركها را حركتي در راستاي استقلال قرهباغ ارزيابي كردند. روزنامه «نوويه ورميا» از روزنامههاي مشهور باكو طي گزارشي نوشت:
در شرايط كنوني كه اولويتهاي باكو در انتخاب شركايي اين كشور براي همكاريهاي انرژي كاملا روشن است و اين روند جنبه برگشتناپذير به خود گرفته است، در موضع آمريكا نسبت مسئله حل به مناقشه قرهباغ تمايلي قابل ملاحظه به نفع ارمنستان احساس ميشود. گرچه در حال حاضر ما را بطور آشكار به دادن امتيازي به ارامنه مجبور نميكنند، فقط ما را به دادن آن فرا ميخوانند، ولي اين فراخوانها نيز روز به روز با لحن قاطعتر بيان ميگردد. حتي تركيه را نيز به اين بازي جلب كردهاند و منافع تركها ايجاب ميكند كه دست ارامنه را به گرمي بفشارند.
واشنگتن با صراحت ميفهماند كه اين مسئله بايد يا حل و فصل شود و يا چنين وانمود شود كه نزديك به حل و فصل ميباشد. به نظر ميرسد كه قابل قبولترين راه براي اين ابر قدرت وضعيتي خواهد بود كه رژيم حقوقي نامعيني براي قرهباغ كوهستاني در نظر گرفته شود. پس از گذشت 30 ـ 20 سال مردم جمهوري آذربايجان (ايران شمالي) همانگونه كه اكنون منطقه زنگهزور را به خاطر ميآورند ، در حسرت قرهباغ كوهستاني به سر خواهند برد.
اكنون آمريكا به تضمينات آهنين مبني بر امنيت خط لوله باكو ـ جيهان نياز دارد. صرفا به همين دليل آنها اكنون در صدد حل اين مناقشه برآمدهاند. تركيه نيز به هر دو طرف (ايروان و باكو) هشدار داده است كه كسي نبايد دست به اقدامات خودسرانه بزند. ارمنستان بايد 6 ـ 5 بخش اشغالي را به دولت باكو باز گرداند، باكو نيز بر روي بازگردانده شدن قرهباغ كوهستاني پافشاري نكند. به احتمال قوي، در آينده نزديك ما پيشنهاد مبهمي را از زبان روساي گروه مينسك خواهيم شنيد كه در نتيجه آن قرهباغ هم از تركيب ايران شمالي خارج نخواهد شد، و هم در عين حال، در تركيب اين كشور نيز باقي نخواهد ماند! من كاملا معتقد هستم كه در صورت تحقق اين پيشنهادات قرهباغ كوهستاني كاملاً و براي هميشه از دست خواهد رفت.
آغاز همكاريهاي گستردة اقتصادي ميان ارمنستان و تركيه
تركيه از ارمنستان انرژي الكتريسيته خريداري خواهد نمود.
از سال 2009 ارمنستان به تركيه انرژي الكتريسيته صادر خواهد نمود. خبرگزاري آپا، به استناد خبرگزاري نووستي ـ ارمنيا، اعلام كرد كه اين مطالب را وزير انرژي و منابع طبيعي ارمنستان اعلام داشته است. در زمان سفر عبداله گل به ايروان نمايندگان شركت يونيت تركيه كه وارد كننده انژري الكتريسيته مي باشند نيز حضور داشته اند و قراردادي در خصوص انتقال انرژي از ارمنستان به تركيه از طريق شهر قارص به امضاء رسيده است. بر اساس اظهارات وزير، حجم انرژي الكتريسيته صادر شده از 5/1 ميليارد كيلووات آغاز خواهد شد و در سالهاي آينده ميزان آن به 5/3 ميليارد كيلووات افزايش داده خواهد شد. قيمت انرژي از نظر اقتصادي مقرون به صرفه خواهد بود و قرارداد به اندازه كافي موفقيت آميز مي باشد.
دولت باكو و تداوم مبارزه با آزادي حجاب
دکتر جاوید عزیزی - پژوهشگر ارشد مسایل قفقاز
نگاهي به ريشة تاريخي مبارزه با آزادي حجاب زنان در كشورهاي اسلامي طي تاريخ معاصر نشان ميدهد كه اين پديده بعد از جنگ دوم جهاني و در كشورهايي آغاز شده است كه حاكمان آنها عناصري وابسته به غرب يا ضددين و خداپرستي بودهاند. مشخصاً رضاشاه در ايران، و آتاترك در تركيه كه هر دو با حمايت استعمار غرب بر اين دو كشور حاكم شده بودند، مبارزة گستردهاي را با حجاب آغاز كردند و در راستاي حذف حجاب و عريان ساختن زنان، نه تنها به صورت وسيع از نيروي نظامي و پليس استفاده كردند، بلكه زنان محجبه را به شيوههاي گوناگون مانند منع از اشتغال، تحقير از طريق تبليغات و رسانهها با ارتجاعي قلمداد كردن حجاب و متمدن جلوه دادن بيحجابي و برهنگي، تحت فشار و آزار قرار دادند.
البته بديهي است كه مبارزة مشترك رضاشاه پهلوي و آتاترك عليه اسلام و مسلمانان در ايران و تركيه (دو كشور بزرگ اسلامي ) منحصر به حذف حجاب نبود و اصولاً اين دو ديكتاتور، تلاش داشتند به طور كلي دين را از صحنة زندگي حذف كنند. طرحهاي مشترك پهلوي و آتاترك مانند ممنوعيت پوشيدن لباس روحاني، تعطيلي مدارس ديني، منع عزاداراي براي حضرت سيدالشهداء (ع)، تعطيلي مساجد و اماكن مذهبي، تلاش براي تغيير الفباي اصيل و اسلامي و ... به خوبي بيانگر آن است كه اين دو عنصر وابسته به غرب، ميكوشيدند اسلام را از صحنة زندگي ملل مسلمان ايران و تركيه حذف كنند. امروز به خوبي روشن است كه آن همه تلاشهاي ديكتاتورهاي ضداسلام و وابسته به غرب با شكست قطعي مواجه شده است. انقلاب اسلامي در ايران بساط حكومت ضدديني را برچيد و در تركيه، «حجاب» به نماد و محمل و بستر مبارزه با دشمنان دين اسلام تبديل شده است. سالهاست كه «حجاب» به عنوان يك كانون وحدت، موجب انسجام و فعاليت اسلامگرايان در تركيه ميباشد...
در مناطق مسلماننشين شوروي سابق كه ايران شمالي (جمهوري سوسياليستي آذربايجان شوروي سابق) نيز جزئي از آن است، نيز مبارزة بسيار خشني با اسلام و مذهب و نشانهها و نمادهاي ديني توسط حكومت مسكو جريان داشت. تلاش خشن حكومت شوروي براي حذف دين از صحنة زندگي شيعيان قفقاز جنوبي در دورة حاكميت استالين شدّت بيشتري داشت و در اين دوره هزاران تن از دانشمندان، علماي ديني و روشنفكران مذهبي ايران شمالي به جرم دلبستگي به دين اعدام و تبعيد شدند. حكومت كمونيستي شوروي و نمايندگي آن در باكو كه توسط كمونيستهاي محلي (آذري) اداره ميشد، صدها تن از زناني را كه حاضر نبودند، بدون حجاب زندگي كنند، به شيوههاي گوناگون از بين بردند. حكومت كمونيستي علاوه بر استفاده از روشهاي خشن و خونين، از روشهاي فرهنگي و هنري نيز براي مبارزه با حجاب استفاده ميكرد. به عنوان نمونه، آنها مجسمة يك زن هرزه را كه براي نخستين بار بدون حجاب در باكو ظاهر شده بود، در يكي از ميدانهاي بزرگ باكو نصب كردند كه عليرغم فروپاشي شوروي، هنوز هم اين مجسمه در باكو و در معرض ديد همه قرار دارد!
بعد از وقوع انقلاب اسلامي و در آستانة فروپاشي شوروي، انقلاب اسلامي تأثيرات گستردهاي در ميان مسلمانان قفقاز به خصوص شيعيان قفقاز جنوبي برجاي نهاد. گسترش احساسات همگرايانه مسلمانان قفقاز بخصوص شيعيان با انقلاب ملت ايران، موجب پيدايش نخستين امواج «بيداري اسلامي» در قفقاز شد و توجه مسلمانان اين منطقه را به ايران، انقلاب اسلامي و امام خميني جلب كرد. « آندرهي ساخاروف» فيزيكدان شوروي، در خاطرات خود مينويسد: «مسلمانان قفقاز جنوبي بخصوص اهالي باكو در تظاهراتهاي مختلفي كه داشتند، تصاوير آيت الله خميني را حمل ميكردند» با فروپاشي شوروي، احساسات و تفكر اسلامي در ميان مسلمانان قففاز بخصوص شيعيان ايران شمالي رشد بيشتري يافت. به طوري كه كشورهاي غربي بخصوص آمريكا از احتمال پيدايش يك جمهوري اسلامي ديگر در باكو نگران بودند...
حيدرعلي اف كه بيش از نيم قرن در خدمت حزب كمونيست روسيه و سازمان جاسوسي ك . گ . ب عمر خود را سپري كرده بود، بعد از رسيدن به قدرت در باكو، با هماهنگي آمريكا و اسراييل، مرحلهاي نو از مبارزه با اسلام و بخصوص حجاب در ايران شمالي را آغاز كرد. وي در قانون اساسي، دولت باكو را به عنوان دولتي لاييك و دنيوي معرفي كرد و با اينكه مردم ايران شمالي مسلمان و شيعه هستند، مانع از آن شد كه اسلام به عنوان دين رسمي در قانون اساسي معرفي شود.
حيدرعلياف اقدامات گستردة ديگري را عليه اسلام پيگيري كرد كه تعطيلي مدارس ديني، دستگيري و كشتار فعالان اسلامي، آزار و تحت فشار قرار دادن دانشجويان علوم اسلامي، ممنوعيت آموزش قرآن در مدارس و مبارزه با حذف حجاب از جمله اقدامات ضداسلامي وي ميباشد كه پس از وي نيز توسط فرزندش پيگيري ميشود. در ساختار ضدديني دولت باكو، مبارزه با آزادي حجاب جايگاه ويژهاي دارد. از نگاه مقامات باكو، حضور زنان با حجاب در جامعه، تبليغ اسلام و انديشة حكومت اسلامي محسوب ميشود و اين خطري بزرگ است!
اقدامات و فشارهاي دولت باكو براي مبارزه با آزادي حجاب در جامعه مسلمان ايران شمالي و تحت فشار و آزار قرار دادن زنان محجبه روز به روز گسترش مييابد. دولت باكو از صدور مدارك تحصيلي، گذرنامه، گواهينامه رانندگي، اسناد اشتغال، اسناد مالكيت و ... براي زنان محجبه يا زناني كه عكسهاي حجابدار به ادارات و ارگانهاي دولتي ارايه ميدهند، خودداري ميكند. دولت ضداسلامي پا را از اين هم فراتر نهاده است، مقامات باكو به اتباع خارجي و كساني كه به هر عنوان اعم از سرمايهگذار، دانشجو، توريست و ... در ايران شمالي هستند، اعلام كرده كه زنان و دختران بايستي براي امور اداري، تحصيل، گذرنامه و .... عكس بدون حجاب ارايه كنند.
البته در قوانين قضايي دولت باكو بر هيچ يك از اين موارد تصريح نشده است، اما دولت باكو با تكيه بر اصل لاييك بودن حكومت، زنان مسلمان را به خاطر داشتن حجاب، از بديهيترين حقوق اجتماعي محروم ميكند.
«راميز مهدي اف» رييس دفتر الهامعلياف، چندي پيش مقالهاي منتشر كرد و در اين مقاله آشكارا بر ضرورت مقابله با ديني شدن جامعه و حذف حجاب زنان تأكيد كرد. چند سال پيش، به دنبال اهانت وزير تحصيل باكو در يكي از مدارس منطقة مذهبي نارداران (منطقهاي در نزديكي باكو) به دانشآموزان محجبه، شورشي در اين منطقه صورت گرفت كه با حملة نيروهاي دولتي، چندين كشته و مجروح برجاي ماند.
در طول سال تحصيلي گذشته، مطبوعات باكو در موارد متعددي اخبار مربوط به اخراج دانشآموزان و معلمان محجبه از مدارس درج كردند ...
امسال نيز با دستور الهامعلياف، در نخستين روزهاي سال تحصيلي از ورود معلمان و دانشآموزان محجبه به مدارس جلوگيري شد.
عاكف حميداف تحليگر سياسي و تحصيلكرده علوم ديني در گفتگو با خبرنگار « حركت آزاديبخش ايران شمالي» گفت: حكومت باكو چون داراي ماهيتي ضداسلامي است، از رشد و گسترش حجاب در جامعه نگران است. حكومت ميترسد كه با گسترش حجاب، جامعه اسلاميزه شود، اما مقامات نميدانند كه تلاش آنها براي ممنوعيت حجاب، افكار عمومي را بيش از پيش به موضوع اسلام و ضرورت ايجاد حكومت اسلامي جلب خواهد كرد.
حميداف افزود: حكومت شوروي كه يكي از دو ابرقدرت جهان بود، عليرغم كشتار ميليونها مسلمان و هزاران عالم و دانشمند اسلامي در قفقاز، نتوانست دين و حجاب را از جامعة مسلمانان قفقاز حذف كند و بيترديد حكومت كوچك باكو نيز در اين مسير موفقيتي نخواهد داشت. زنان ايران شمالي كه هفتاد سال از تعاليم ديني محروم بودهاند، اكنون به شيوههاي مختلف از جمله مطالعه، الگوگيري از زنان ساير جوامع اسلامي، بهرهمندي از آموزشهاي عالمان، سطح معلومات ديني خود را ارتقا ميدهند و روز به روز براي دفاع از حقوق ديني و آزادي مصممتر ميشوند. گرايش به رعايت حجاب در ايران شمالي در حال افزايش است و اين نشانهاي روشن از تلاش مردمي براي بازگشت به فرهنگ اصيل ملي و ديني است.
سفر رييس جمهور تركيه به ارمنستان،
گامي به سوي استقلال قرهباغ
عارف محمدزاده